WAKALA ya Barabara za Vijijini na Mijini (TARURA) Mkoa wa Mara umefungua fursa za ajira na kuongeza ushiriki wa wananchi katika kulinda miundombinu ya barabara kupitia mpango wa Matengenezo ya Kawaida ya Barabara kwa Ushirikishwaji wa Jamii (CBRM), ambapo vikundi 42 vimesaini mikataba yenye thamani ya Sh.Milioni 472.99 .

Vikundi hivyo ambavyo vinatoka katika Halmashauri za Manispaa ya Musoma, Musoma Vijijini, Tarime Mji na Tarime Vijijini vimepewa mikataba pamoja na vifaa vya kufanyia kazi ili kutekeleza shughuli za matengenezo ya kawaida ya barabara, hatua inayolenga kuimarisha miundombinu ya barabara pamoja na uwezeshaji wa wananchi kiuchumi.

Meneja wa TARURA Mkoa wa Mara, Mhandisi George Tarimo amesema kupitia mpango huo vikundi vitashiriki katika kazi mbalimbali zikiwamo kusafisha na kuzibua mifereji na makalavati ili kuhakikisha maji yanapita vizuri, kufyeka nyasi na kuondoa vichaka kandokando ya barabara, kuziba mashimo madogo madogo na kuondoa vizuizi vinavyoweza kuhatarisha usalama wa watumiaji wa barabara.

“Ushiriki huo unatarajiwa kuongeza fursa za ajira katika jamii, huku fedha zinazopatikana kupitia mikataba zikichochea shughuli za kiuchumi na kuongeza kipato cha wanavikundi na familia zao”.

Aidha, ameongeza kuwa mpango huo unalenga kuongeza uwajibikaji na umiliki wa wananchi katika utunzaji wa miundombinu, kwa kuwa watu wanaoishi karibu na barabara wanapata nafasi ya kushiriki moja kwa moja katika kuhakikisha zinakuwa salama na zinapitika mwaka mzima.

Katika mwaka wa fedha 2026/2027, TARURA Mkoa wa Mara unatarajia kutumia Sh. Milioni 109.9 kwa ajili ununuzi wa vifaa vya kufanyia kazi kwa kila kikundi,usimamizi na matengenezo ya kazi za barabara kwa kutumia vikundi vya kijamii.

WAZIRI wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM-TAMISEMI), Prof. Riziki Shemdoe, amesema Serikali itapeleka shilingi milioni 600 katika Halmashauri ya Mji wa Makambako kabla ya Desemba 2026 kwa ajili ya ujenzi wa Kituo cha Afya Kitandililo, hatua itakayosaidia kusogeza huduma bora za matibabu karibu na wananchi.

Prof. Shemdoe ameyasema hayo Oktoba 17, 2026, akiwa Makambako, baada ya kupewa fursa na Makamu wa Rais,Deogratius Ndejembi, kueleza hatua zinazochukuliwa na OWM-TAMISEMI kuboresha huduma za afya ya msingi, katika mkutano wa hadhara uliofanyika wakati wa ziara ya Makamu wa Rais ya kukagua utekelezaji wa miradi ya maendeleo mkoani Njombe.

“Mhe. Makamu wa Rais, tumeshapata shilingi milioni 600 ambazo tutazileta hapa Makambako kwa ajili ya ujenzi wa Kituo cha Afya Kitandililo kabla ya Desemba, ili wananchi wapate huduma bora za matibabu kwa wakati,” amesisitiza Prof. Shemdoe

.

Kuhusu ombi la Mbunge wa Makambako ambaye pia ni Waziri wa Kilimo,Daniel Chongolo, la kujenga zahanati mbili, Prof. Shemdoe amesema ofisi yake inaendelea kulifanyia kazi kwa kutafuta fedha ili zitakapopatikana zitumike kujenga zahanati hizo na kusogeza huduma za afya karibu zaidi na wananchi.

Kwa upande wake, Makamu wa Rais, Ndejembi, amesema anatambua jitihada zilizofanywa na Naibu Waziri wa OWM-TAMISEMI anayeshughulikia Elimu, Dk. Festo Dugange, pamoja na Waziri wa Nchi, OWM-TAMISEMI, Prof.Shemdoe, wakati akiwa Katibu Mkuu, katika kusimamia ujenzi wa Shule ya Mkoa ya Wasichana ya Sayansi ya Vipaji Maalumu iliyojengwa Wanging’ombe.

Ujenzi wa Kituo cha Afya Kitandililo ni sehemu ya jitihada za Serikali katika kuboresha huduma za afya na kuchangia utekelezaji wa Dira ya Maendeleo ya Taifa 2050 kwa kupunguza vifo vya mama na mtoto, gharama za matibabu na usafiri, huku ukiimarisha afya ya jamii, kuongeza tija na uzalishaji, na kujenga rasilimali watu yenye afya kwa maendeleo endelevu ya taifa.

MJANE wa Hayati Baba wa Taifa, Mama Maria Nyerere leo Jumanne Oktoba 13 2026, amezindua rasmi Daraja la Maria Nyerere lililopo mto Kalambo katika barabara ya Kasitu-Nondo lenye thamani ya Sh.Bilioni 4.7 ambao limejengwa na Serikali kupitia Wakala ya Barabara za Vijijini na Mijini (TARURA).

‎
‎Akizungumza katika hafla ya uzinduzi wa daraja hilo, Mama Maria Nyerere amemshukuru Rais Dk.Samia Suluhu Hassan na wananchi wa Kalambo kwa kumpatia heshima ya kulizindua daraja ambalo limepewa jina lake, daraja ambalo limeimarisha miundombinu ya usafiri na usafirishaji, kurahisisha mawasiliano na kuimarisha upatikanaji wa huduma kwa wananchi.

Naye, ‎ Waziri wa Nchi, Ofisi ya Waziri Mkuu – Tawala za Mikoa na Serikali za Mitaa (OWM–TAMISEMI),Prof. Riziki Shemdoe, amemshukuru Rais Dk. Samia Suluhu Hassan kwa kuridhia kiasi cha Sh.Bilioni 4.7 zitumike katika ujenzi wa daraja hilo lenye urefu wa mita 80, kina cha mita 7 na upana wa mita 10.5 ambalo linalounganisha kata ya Sopa na Mpombwe katika wilaya ya Kalambo mkoani Rukwa.

“Namshukuru Mhe. Rais kwa kuamua daraja hili liitwe jina la Mama Maria Nyerere na namshukuru sana Mama Maria Nyerere kwa kukubali daraja hili liitwe jina lake pamoja na kukubali ombi la kuja kulizindua rasmi, ili kuchochea uchumi na kufungua fursa kwa wananchi wa Kalambo na nchi jirani hususan katika shughuli za usafiri na usafirishaji,” ameeleza Prof. Shemdoe.

Kwa upande wake, Mbunge wa Jimbo la Kalambo Edfonce Kanoni amesema daraja hilo ni kiungo cha uchumi katika Jimbo la Kalambo kwani kutoka lilipo ukitembea kilomita 22 linawaunganisha wananchi na fursa ya mpaka wa Zambia ambao una maporoko makubwa ya Kalambo Falls ya kihistoria yenye urefu wa mita 200 kutoka juu, hivyo litachochea uchumi lakini ni fursa kwa wananchi wa nchi hiyo jirani kulitumia kiuchumi.

Mwenyekiti wa Kijiji cha Kasitu John Sizo amempongeza Rais kwa kuwezesha ujenzi wa daraja hilo, ambalo kabla ya kujengwa lilikuwa ni chanzo cha vifo vya wananchi wa kijiji chake na kuongeza kuwa, anashukuru ujenzi wa daraja hilo limewawezesha kumuona Mama Maria Nyerere, Mke wa Hayati Baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere.

Diwani wa Kata ya Mpombwe Paulo Kasitu amesema, daraja hilo limekuwa ni mkombozi wa kata za kata ya Sopa na Mpombwe kwani kabla ya kukamilika kwa ujenzi wa daraja hilo wamepoteza akina mama wengi sana na kuongeza kuwa binafsi ameshuhudia vifo kwa akina mama wapatao saba.

Aidha, Mwenyekiti wa Halmashauri ya Kalambo Leopard Mbita amemshukuru Rais Dk. Samia Suluhu Hassan kwa kumleta Mama Maria Nyerere Kalambo na hatimaye kuwapatia fursa wananchi kumshuhudia mama ambaye ni chanzo cha taifa kuishi kwa Amani kutokana ushauri mzuri aliokuwa akimpatia Hayati Baba wa Taifa Mwalimu Julius Kambarage Nyerere.

Daraja hilo lililozinduliwa leo, lilipewa jina la Maria Nyerere na Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dk. Samia Suluhu Hassan wakati wa ziara yake ya kikazi mkoani Rukwa mwaka 2024.

SHIRIKA la Can Tanzania limeahidi kuchangia jumla ya Sh milioni 10 kwa kipindi cha miaka mitano mfululizo kupitia Taasisi ya Revival Education Trust iliyochini ya Shule ya Sekondari Huria ya Ukonga Skillful, kwa lengo la kusaidia wanafunzi wanaotoka katika familia zenye changamoto za kiuchumi kupata fursa ya elimu.

Akizungumza jijini Dar es Salaam mwishoni mwa wiki katika mahafali ya 20 ya wanafunzi wa kidato cha nne Shule ya Sekondari Huria Ukonga Skillful, Mkurugenzi Mkuu wa shirika hilo, Sixbert Mwanga amesema elimu imekuwa sehemu muhimu ya safari yake ya maisha na mafanikio aliyoyapata, hivyo anaona umuhimu wa kuunga mkono juhudi kwa kuwasaidia wanafunzi wanaokabiliwa na vikwazo vya kiuchumi.

Amesema katika safari yake ya elimu, alikumbana na changamoto ambazo zilimfanya atambue umuhimu wa kupata msaada, akibainisha kuwa baadhi ya wanafunzi hukosa fursa ya kuendelea na masomo kutokana na hali ngumu za kifamilia, hata pale wanapokuwa na uwezo wa kufanya vizuri kitaaluma.

Mwanga amesema wapo wanafunzi ambao hushindwa kuendelea na masomo baada ya kutofaulu mitihani au kukosa uwezo wa kugharamia elimu, huku wengine wakipata nafasi ya kuendelea kutokana na msaada wa wazazi, ndugu au watu wengine wenye uwezo wa kifedha.

“Wengine walipomaliza darasa la saba walipata nafasi ya kwenda sekondari, lakini wapo ambao hawakupata nafasi hiyo. Hata kama hawakufaulu, wengine walisaidiwa na wazazi au ndugu zao kuendelea na masomo, lakini sisi hatukupata nafasi hiyo,” amesema Mwanga

Aidha, amesema pamoja na ahadi ya kuchangia Sh milioni mbili kila mwaka kwa miaka mitano, yuko tayari kushirikiana na Revival Education Trust katika kuimarisha taasisi hiyo ili iweze kupanua wigo wa shughuli zake na kuwafikia wanafunzi wengi zaidi wenye uhitaji.

Ameongeza kuwa uzoefu alioupata katika kuanzisha na kuendesha taasisi mbalimbali umemfundisha umuhimu wa kuwa na mifumo imara ya kisheria na kiutawala ili kuhakikisha taasisi zinafanya kazi kwa uwazi na kufikia malengo yaliyokusudiwa.

Naye Muasisi wa Shule ya Sekondari Huria ya Ukonga Skillful, Diodorus Tabaro amesema limepanga kuwasaidia wanafunzi 100 kutoka familia zenye changamoto za kiuchumi kurejea shuleni mwaka ujao, ikiwa ni sehemu ya juhudi za kuwapa nafasi ya kuendelea na masomo na kutimiza ndoto zao.

Amesema kati ya wanafunzi 100 watakaonufaika na mpango huo, 50 watapata nafasi za bweni, huku wengine 50 wakisoma bila kulala shuleni, ili kuwawezesha kuendelea na masomo kulingana na mazingira yao.

Tabaro ameeleza kuwa mpango huo ni sehemu ya dhamira ya shirika hilo ya kufungua milango ya elimu kwa watoto wanaotoka katika familia zenye uhitaji, akisisitiza kuwa changamoto za kiuchumi hazipaswi kuwa kikwazo cha kutotimiza ndoto za watoto.

WAZIRI wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi,Dk.Leonard Akwilapo, ameendelea na ukaguzi wa maeneo ya uwekezaji ambapo ametembelea eneo la mradi wa kilimo cha miwa na uzalishaji sukari la Kasulu Sugar, wilayani Kasulu mkoani Kigoma na kusisitiza umuhimu wa ardhi iliyotolewa kwa uwekezaji kutumika kwa malengo yaliyokusudiwa.

Amesema,Serikali inataka kuona maeneo yote yaliyotolewa kwa wawekezaji yakiendelezwa na kuleta tija kwa mujibu wa makubaliano na mipango iliyowekwa..

Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi ndiyo mwenye dhamana ya kuunda Kamati ya Kitaifa ya Kugawa Ardhi ya uwekezaji ambapo mbali na jukumu hilo pia kamati inamshauri Kamishna wa Ardhi katika kushughulikia maombi ya umilikishaji ardhi.

Dk.Akwilapo amefanya ziara hiyo hivi karibuni katika eneo la mradi huo linalomilikiwa na kampuni ya Mufindi Papers Mills Co. Limited, maarufu kama Kasulu Sugar, lenye ukubwa wa hekta 37,662.

Katika ziara hiyo, Dk.Akwilapo alijionea shughuli za uwekezaji zinazofanyika na kutoa msisitizo kwa uongozi wa kampuni kuhakikisha ardhi hiyo inaendelezwa na kutumika kwa shughuli za kilimo cha miwa na uzalishaji wa sukari.

“Wizara haitarajii kuona ardhi inayotolewa kwa ajili ya uwekezaji ikiendelea kubaki bila kuendelezwa”.amesema Dk. Akwilapo.

Ameupongeza uongozi wa Kasulu Sugar kwa uwekezaji uliofanyika na kuutaka kuongeza kasi ya utekelezaji wa mradi huo ili uweze kuchangia uzalishaji wa sukari nchini.

“Kuendelezwa kwa eneo hili kutasaidia kuongeza uzalishaji miwa na sukari, kupanua upatikanaji wa bidhaa hiyo sokoni na kuwa na mchango katika kupunguza changamoto ya bei ya sukari nchini”. ameeleza.

Ziara hiyo ni utekelezaji wa maelekezo ya Kamati ya Kudumu ya Bunge ya Ardhi, Maliasili na Utalii iliyotaka maeneo yaliyotolewa kwa shughuli za uwekezaji kukaguliwa kwa lengo la kubaini maeneo yasiyoendelezwa ili hatua stahiki ziweze kuchukuliwa.

Mkurugenzi Mkuu wa Kampuni Mufindi Papers Mills Co. Limited Satya Narayana amemueleza Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi kuwa, mradi unaotekelezwa na kampuni yake unatumia teknolojia ya hali ya juu na ya kisasa katika uzalishaji sukari.

“Mradi wa kilimo cha miwa na uzalishaji sukari katika kiwanda hiki unagharimu dola 320 milioni na unatarajia kuchangia uchumi wa Tanzania na jamii kwa ujumla”. amesema.

Eneo la mradi wa Kasulu Sugar wilayani Kasulu mkoa wa Kigoma linahusisha vijiji saba vya Nyarugusu, Kiyungwe, Kitanga, Kamtundu, Nyamidaho, Kigadye na Heru Ushingo, vilivyotoa ardhi kwa ajili ya uwekezaji wa mradi huo.

Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi inaendelea na jitihada za kufuatilia matumizi ya ardhi kwenye maeneo ya uwekezaji kwa lengo la kuhakikisha rasilimali hiyo inatumika kwa tija, kwa kuzingatia mipango ya matumizi ya ardhi na masharti yaliyowekwa.

Hatua hiyo inalenga kuimarisha usimamizi wa ardhi, kuhakikisha wawekezaji wanatimiza wajibu wao na kuongeza mchango wa uwekezaji katika kukuza uchumi na kuboresha maisha ya wananchi.

WAZIRI Mkuu Dk.Mwigulu Nchemba leo Jumamosi Oktoba 03, 2026 amekagua mradi wa ujenzi wa Hospitali ya Wilaya ya Bunda mkoani Mara ambapo hadi sasa kiasi cha Sh.Bilioni 5.3 kimeshatolewa kwa ajili ya ujenzi wa hospitali hiyo.

Akizungumza na watumishi wa hospitali hiyo, Dk. Mwigulu amesema kuwa Rais Dk. Samia Suluhu Hassan anatambua kazi kubwa inayofanywa na watumishi katika sekta ya afya kwenye kuwahudumia Watanzania.

Aidha, Dk.Mwigulu amesema kuwa Serikali itaendelea kuweka mkazo katika kuboresha mazingira ya huduma za afya.

“Lakini pia tutaendelea kuboresha na kuhakikisha kwamba watumishi hawakwamishwi na vitendea kazi wala mazingira ya kazi katika uhudumiaji katika sekta hiyo ya afya”.

Lengo kuu la mradi huo ni kutoa huduma za ngazi ya Hospitali ambazo hazikua zikipatikana maeneo haya na wananchi walilazimika kuzifuata mbali kama Bunda Mjini au Mugumu-Serengeti .

NA MWANDISHI WETU,KAHAMA,SHINYANGA

KATIBU Mkuu wa Wizara ya Madini,Mhandisi Yahya Samamba, amewaelekeza wachimbaji wadogo, wamiliki, mameneja na wakaguzi wa migodi nchini kuchukua hatua za haraka kujiandaa na kukabiliana na mvua kubwa zinazotarajiwa kunyesha kuanzia Oktoba hadi Desemba mwaka huu, ikiwemo kuongeza kasi ya ukaguzi wa maeneo ya uchimbaji (maduara), mabwawa ya kuhifadhia tope sumu na kuimarisha mipango ya dharura.

Samamba ametoa maelekezo hayo leo, Septemba 28, 2026, wilayani Kahama Mkoani Shinyanga wakati akifungua mafunzo kwa wachimbaji wadogo wa madini kuhusu maandalizi ya kukabiliana na athari za mvua hizo, akisema tahadhari hiyo inazingatia taarifa za Mamlaka ya Hali ya Hewa Tanzania (TMA) kuhusu uwezekano wa mvua kubwa kuliko wastani katika kipindi hicho.

Amesema mvua hizo zinaweza kuathiri shughuli za uchimbaji na kusababisha madhara kwa watu, mazingira, miundombinu na uzalishaji iwapo hatua stahiki za tahadhari hazitachukuliwa mapema.

“Wamiliki, Mameneja na wakaguzi wa migodi wanapaswa kuboresha taratibu za usalama ili ziakisi hali ya mvua kubwa, kuongeza ukaguzi wa maduara na mabwawa ya kuhifadhia tope sumu, pamoja na kuhakikisha kila mgodi una mpango wa dharura unaoeleweka na kutekelezeka,” amesema.

Amesema Serikali inatambua mchango mkubwa wa wachimbaji wadogo katika maendeleo ya sekta ya madini na uchumi wa Taifa, hivyo maandalizi hayo ni muhimu ili shughuli za uchimbaji ziendelee kwa usalama na tija.

Samamba amesema miongoni mwa hatari zinazoweza kujitokeza wakati wa mvua kubwa ni kuporomoka kwa maduara na kuta za migodi kutokana na miamba kulainika na kupoteza uimara, mafuriko ndani ya migodi, kudhoofika kwa mihimili inayoshikilia miamba, pamoja na kufurika au kudhoofika kwa mabwawa ya kuhifadhia tope sumu.

Amesema pia mazingira yasiyo safi na maji yaliyotuama yanaweza kuongeza hatari za kiafya kwa wachimbaji na jamii zinazozunguka maeneo ya migodi.

Kwa mujibu wa Samamba, wamiliki, mameneja na wakaguzi wa migodi wanapaswa kuhakikisha hakuna mchimbaji anayeingia au kuendelea kufanya kazi chini ya ardhi wakati wa mvua kubwa au mara baada ya mvua kukatika iwapo hali ya eneo husika si salama.

Aidha, amewaagiza kuhakikisha maduara yanakaguliwa kila siku kabla ya kazi kuanza na sehemu zote dhaifu kuimarishwa kwa kutumia mihimili imara ya miti au chuma kulingana na mahitaji ya kiusalama.

Amesema mifereji inayozunguka midomo ya maduara na maeneo ya kazi inapaswa kujengwa na kusafishwa mara kwa mara, huku matuta, kingo, mawe na vifusi vikitumika katika maeneo yanayohitaji ulinzi ili kuzuia maji ya juu ya ardhi kuingia kwenye migodi.

“Kila mgodi unapaswa kuwa na pampu za kuvuta maji pamoja na mafuta ya kutosha ili kuwezesha kuchukua hatua za haraka endapo maji yatajaa kwenye mashimo,” amesema.

Kuhusu mabwawa ya kuhifadhia tope sumu (TSF), Samamba amewataka waendeshaji wa migodi kuhakikisha mabwawa hayo yana nafasi na uimara wa kutosha kupokea ongezeko la maji wakati wa mvua, huku ukaguzi wa kingo, mifereji, kiwango cha maji, dalili za kuvuja na mmomonyoko ukifanyika kwa wakati.

Amesema hatua hizo ni muhimu katika kuzuia madhara kwa binadamu, wanyama, mimea na mazingira.

Samamba pia amesisitiza kuzingatiwa kwa taratibu za usalama wakati wa ulipuaji, akielekeza kuhakikisha watu wote wanatoka katika eneo la tukio na kufika umbali salama kabla ya ulipuaji, na kurejea baada ya muda uliowekwa kwa mujibu wa taratibu za usalama.

Amesema zamu za wachimbaji zinapaswa kusimamiwa kwa kuzingatia uwezo wa watendaji ili kuzuia uchovu unaoweza kuongeza uwezekano wa kutokea kwa ajali.

Aidha, amewaelekeza Maafisa Madini Wakazi wa Mikoa kusimamia utekelezaji wa maelekezo hayo pamoja na Kanuni za Madini (Usalama, Afya na Utunzaji wa Mazingira) za mwaka 2010, na kuchukua hatua stahiki pale ukiukwaji unapobainika.

Amesema ukaguzi wa mabwawa ya kuhifadhia tope sumu, maeneo ya kuhifadhi miamba taka na miundombinu mingine ya migodi unapaswa kuongezwa kabla na wakati wa mvua, huku kasoro zinazoweza kuhatarisha usalama zikishughulikiwa mara moja.

Amesisitiza kuwa kila mgodi unapaswa kuwa na mpango wa dharura unaoeleweka kwa watendaji, unaoainisha namna ya kutoa taarifa, kuokoa watu, kusimamisha shughuli pale inapobidi na kuwasiliana na mamlaka husika.

Aidha, amewataka viongozi wa vyama vya wachimbaji wa madini kutumia mitandao yao kutoa elimu kwa wanachama na kuwataka wachimbaji kufuatilia taarifa rasmi za hali ya hewa na kuzitumia katika kupanga shughuli zao za kila siku.

“Kaeni na wachimbaji, wasikilizeni hoja zao na mzitatue kwa kushirikiana. Tusifanye kazi kwa maelekezo pekee, bali kwa ushirikiano,” amesema.

Amesema usalama haupaswi kuchukuliwa kuwa gharama inayopunguza uzalishaji, kwa kuwa ajali inaweza kusababisha kusimama kwa shughuli za uchimbaji, kuharibu miundombinu, kuathiri mazingira na jamii na kusababisha kupoteza maisha.

Kwa upande wake, Mwenyekiti wa Chama cha Wakaguzi wa Migodi Tanzania, Shija Mussa, amesema wachimbaji wadogo wanakabiliwa na changamoto ya maji kujaa kwenye mashimo wakati wa uchimbaji na kuiomba Serikali kusaidia upatikanaji wa mitambo mikubwa ya kunyonya maji (heavy-duty pumps) pamoja na vifaa vingine vya dharura.

Amesema mitambo hiyo inapaswa kuwekwa katika maeneo ya kimkakati ili iweze kutumika kwa haraka wakati wa dharura.

Awali, Mkurugenzi wa Leseni kutoka Tume ya Madini,Mhandisi Aziza Swedi, akizungumza kwa niaba ya Katibu Mtendaji wa Tume ya Madini,Mhandisi Ramadhani Lwamo, amesema mafunzo hayo yamelenga kuwapa wachimbaji wadogo elimu na uzoefu kuhusu namna ya kuchukua tahadhari dhidi ya athari za mvua kubwa.

Amesema Wizara ya Madini kwa kushirikiana na Tume ya Madini imeamua kuchukua hatua mapema baada ya kutolewa kwa tahadhari ya mvua, ambapo wataalamu wanawasilisha mada kuhusu usalama wa migodi, mabwawa ya kuhifadhia tope sumu, maeneo ya kuhifadhi miamba taka, udhibiti wa mafuriko na mipango ya dharura.

Mhandisi Swedi amesema mafanikio ya mafunzo hayo yataonekana kupitia utekelezaji wa vitendo katika maeneo ya uchimbaji, akiwataka washiriki kurejea katika maeneo yao ya kazi, kufanya tathmini, kubaini maeneo hatarishi na kurekebisha kasoro kabla ya madhara kutokea.

FAMILIA ya David Mushi na Mariam Mongi imepinga kukamatwa kwa wanafamilia wake kufuatia mgogoro wa ardhi uliopo Madale, Mtaa wa Scout, Kinondoni, Dar es Salaam, ikisema hatua hiyo imechukuliwa licha ya familia hiyo kuwa na hati za umiliki na hukumu za Mahakama zinazothibitisha umiliki wa eneo hilo.

Kwa mujibu wa taarifa iliyotolewa Septemba 22, 2026, na Mwanasheria wa familia hizo, Wilson Ogunde, familia ya David Mushi na Mariam Mongi inamiliki ardhi yenye ukubwa wa ekari 10, ambayo kwa mujibu wa taarifa hiyo ilinunuliwa mwaka 1994 na kusajiliwa kwa hati miliki sita zilizotolewa mwaka 2009.

Ogunde alisema familia hiyo imekuwa ikishiriki katika mchakato wa kutatua mgogoro huo na kwamba hatua za kuwaondoa watu waliokuwa wamekaa katika eneo hilo zilifanyika kwa utekelezaji wa amri ya mahakama kupitia Dalali wa Mahakama na chini ya usimamizi wa Jeshi la Polisi.

Alisema familia hiyo ilipewa ushindi katika mashauri mbalimbali yaliyofikishwa mahakamani, yakiwemo Shauri Na. 286 la mwaka 2016 katika Mahakama ya Rufani na Shauri Na. 316 la mwaka 2010 katika Mahakama Kuu, Kitengo cha Ardhi.

Kwa mujibu wa taarifa hiyo, mwaka 2023 Mahakama Kuu katika Shauri Na. 261133 la mwaka 2023 iliamuru familia ya David Mushi irejeshwe katika eneo hilo pamoja na kulipwa fidia ya Sh milioni 80.

Aidha, familia hiyo ilisema Mei 9, 2025, ilipata amri ya kukaza hukumu kupitia Maombi ya Ukazaji wa Hukumu Na. 11992 ya mwaka 2024, huku Dalali wa Mahakama akiteuliwa kwa ajili ya utekelezaji wa amri hiyo.

Ogunde alisema notisi za kuondoka zilianza kutolewa tangu Agosti 2025 na kwamba utekelezaji wa kuwaondoa waliokuwa katika eneo hilo ulifanyika Septemba 3, 2026.

“Si kweli kwamba waliokuwa eneo hilo walivamiwa ghafla na watu wasiojulikana,” alisema Ogunde, akieleza kuwa walipewa notisi zaidi ya mwaka mmoja kabla ya zoezi la kuwaondoa.

Alisema katika kipindi hicho familia za wamiliki zilishiriki katika majadiliano ya kutafuta suluhu yaliyoendeshwa na Mkuu wa Wilaya pamoja na Kamati ya Ofisi ya Waziri Mkuu.

Kwa mujibu wa taarifa hiyo, suluhu ilifikiwa na baadhi ya familia mbili, lakini kwa familia nyingine 12 haikufikiwa baada ya wahusika hao kufungua mashauri mapya mahakamani wakati mchakato wa usuluhishi ukiendelea.

Chanzo cha mgogoro

Akieleza chanzo cha mgogoro huo, Ogunde alidai kuwa Abdallah Kitwanga aliuza vipande vya ardhi hiyo kwa watu wengine wakati kesi ikiwa bado inaendelea mahakamani.

Aidha, alidai Mwenyekiti wa Serikali ya Mtaa, Gratian Mbelwa, alisaini nyaraka za umiliki kwa wamiliki halali na baadaye akasaini nyaraka nyingine kwa watu walionunua vipande vya eneo hilo.

Kwa mujibu wa mwanasheria huyo, hatua hizo ndizo zilizowafanya baadhi ya wananchi kuingia katika hasara wanayoilalamikia.

Familia hiyo imewataka mamlaka za uchunguzi, ikiwemo TAKUKURU na Jeshi la Polisi, kuchunguza madai ya uuzaji wa ardhi hiyo wakati kesi ikiwa mahakamani pamoja na mchakato wa uidhinishaji wa miamala hiyo katika ngazi ya Serikali ya Mtaa.

Kukamatwa kwa wanafamilia

Taarifa hiyo pia imeeleza kuhusu tukio la Septemba 19, 2026, ambapo Mkuu wa Mkoa wa Dar es Salaam, Albert Chalamila, alitembelea eneo hilo na kuzungumza na baadhi ya watu waliokuwa wameondolewa.

Kwa mujibu wa familia hiyo, Mkuu wa Mkoa alitoa agizo la wanafamilia wa Mushi kukamatwa kwa sababu hawakuwepo eneo hilo wakati wa ziara yake na kumuagiza Kamanda wa Polisi Mkoa kulitekeleza.

Hata hivyo, familia hiyo inasema haikuwa imejulishwa kuhusu ziara hiyo.

Ogunde alisema siku moja kabla ya ziara hiyo, Septemba 18, familia ilikuwa katika kikao cha usuluhishi kilichoongozwa na Ofisi ya Kamishna Msaidizi wa Ardhi pamoja na wanasheria wake.

Alisema hadi saa 12 jioni familia iliambiwa inaweza kuondoka na kwamba ingejulishwa iwapo ingehitajika, huku Kamishna Msaidizi wa Ardhi akiwa ameeleza kuwa angefika eneo hilo Septemba 19.

Kwa sababu hiyo, alisema baadhi ya wanafamilia wazee walirejea Moshi, wakiwemo waliokuwa wakihitaji matibabu.

Familia hiyo imesema baada ya kupata taarifa za agizo la kukamatwa kupitia mitandao ya kijamii, wanafamilia walirejea Dar es Salaam na kujitokeza kwa hiari kwa Mkuu wa Mkoa kwa ajili ya kutoa ufafanuzi na kuomba agizo hilo lisitishwe.

Badala yake, kwa mujibu wa taarifa hiyo, waliagizwa kwenda Kituo cha Polisi Oysterbay na kuwekwa chini ya ulinzi.

Familia imesema waliokamatwa ni bibi wawili na vijana watatu, huku mmoja wa wanawake hao akiwa na umri wa miaka 86 na akihitaji huduma maalumu za afya.

Familia yapinga madai ya kukaidi mamlaka

Familia hiyo imekanusha madai kwamba ilikaidi au kudharau mamlaka, ikisema imekuwa ikihudhuria vikao mbalimbali ilipoitwa na viongozi wa Serikali.

Ogunde alisema familia ilishiriki katika vikao vilivyoitishwa na Mkuu wa Wilaya ya Kinondoni, Kamati ya Ulinzi na Usalama ya Wilaya pamoja na Kamati Maalumu ya Ofisi ya Waziri Mkuu.

Alisema hatua hizo zilichukuliwa kwa nia ya kuhakikisha wananchi waliokuwa wameingia katika eneo hilo hawapati hasara, licha ya familia hiyo kuwa na msimamo kwamba umiliki wake ulikuwa tayari umethibitishwa na mahakama.

“Familia hizi hazikuwa na sababu yoyote ya kukaidi au kukwepa wito. Ni raia wanaotii sheria na kuheshimu mamlaka,” alisema Ogunde.

Familia hiyo imedai inaamini kuwa Mkuu wa Mkoa alipewa taarifa zisizo sahihi kuhusu kutokuwepo kwa wanafamilia hao wakati wa ziara yake.

WAZIRI wa Ardhi Nyumba na Maendeleo ya Makazi Dk. Leonard Akwilapo amezindua rasmi mpango wa kupanga, kupima na Kumilikisha Ardhi (KKK) katika eneo la Shamba la Mwakinyumbi lililopo Kata ya Hale, Halmashauri ya Wilaya ya Korogwe mkoani Tanga huku akiwataka wananchi wanaoishi eneo hilo kushirikiana na wataalamu ili zoezi hilo likamilike ndani ya muda uliopangwa.

Akizungumza wakati wa uzinduzi wa mpango huo katika uwanja wa Mwenge, Hale Korogwe Sept 21, 2026 mkoani Tanga Dk. Akwilapo amesema, hatua hiyo inalenga kuwatambua wananchi wanaostahili, kupangiwa na kupimiwa ardhi hiyo, na hatimaye kuwamilikisha viwanja vilivyopimwa kwa mujibu wa taratibu za kisheria.

Mpango wa uendelezaji wa ardhi katika eneo hilo unahusisha ekari 5000 zilizotengwa kwa ajili ya matumizi ya kilimo, makazi na huduma za jamii, miundombinu, ardhi ya akiba, ardhi ya uwekezaji na uchimbaji madini, hifadhi ya mlima na hifadhi ya vyanzo vya maji. Aidha ekari 4,220 zimetengwa kwa vijiji vya Mwanyumbi Station na Miembeni na kufanya jumla ya ekari 9220 kuwa katika mpango huo wa uendelezajI.

Aidha, Dk.Akwilapo aliweka wazi kuwa, kabla ya kuanza kwa zoezi hilo la upangaji na upimaji, wananchi watapatiwa elimu kuhusu taratibu zitakazotumika, vigezo vya utambuzi, ukubwa wa maeneo watakayopangiwa pamoja na masuala mengine ya kisheria na kitaalamu.

” Niwaombe wananchi wa Mwakinyumbi kushiriki kikamilifu katika hatua hiyo ili kupata ufafanuzi na kuelewa namna zoezi litakavyotekelezwa”.amesema

Mbunge wa Jimbo la Korogwe Vijijini Timotheo Mzava amemuomba Waziri wa Ardhi Nyumba na Maendeleo ya Makazi kuhakikisha wananchi Mwakinyumbi katika kata ya Hale Korogwe wanapewa kipaumbele kwa kuwapatia viwanja kwa gharama nafuu.

Aidha, ametaka pasiwe na utaratibu wa kuwaondoa wanachi walioingia katika shamba la Mwakinyumbi na kufanya maendelezo kwa kuwa tayari wamefanya uwekezaji mkubwa.

” Pasiwe na utaratibu wa kuwaondoa wananchi wa Mwakinyumbi walifanya maendelezo na badala yake warasimishiwe maeneo yao kwa utaratibu ili waendelee kuishi”. amesema Mzava

Eneo la mradi lilikuwa likimilikiwa na Kampuni ya M/S Mwakinyumbi iliyopewa ardhi hiyo mwaka 1989 kwa ajili ya uwekezaji katika kilimo cha mkonge.

Hata hivyo, kampuni hiyo ilishindwa kutekeleza masharti ya umilikishwaji, ikiwemo kuliendeleza eneo hilo, hali iliyosababisha milki hiyo kubatilishwa mwaka 2023 na ardhi kurejea serikalini.

Katika hatua nyingine, Waziri wa Ardhi Nyumba na Maendeleo ya Makazi Dk.Akwilapo amewaonya wananchi dhidi ya kuendelea kuuza au kununua ardhi kiholela katika eneo la Shamba la Mwakinyumbi wakati zoezi la upangaji na upimaji likiendelea.

Dk. Akwilapo amewataka wananchi wa eneo hilo kutoendeleza uvamizi wa ardhi au kufanya mauziano yasiyo rasmi, huku akianisha kuwa serikali tayari imeanza kuchukua hatua za kisheria dhidi ya baadhi ya watu wanaodaiwa kuuza ardhi kwa njia za ulaghai.

WAZIRI wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi Dk Leonard Akwilapo ameitaka mikoa na wilaya nchini kuhakikisha zinatenga na kuandaa maeneo maalumu yatakayotumika kwa ajili ya kuanzisha kongani za viwanda.

Amesema upangaji mzuri wa matumizi ya ardhi ni muhimu katika kuvutia wawekezaji kwa kuwa mwekezaji anahitaji eneo lililotengwa na kutambuliwa kwa matumizi husika kabla ya kuanzisha shughuli zake.

Akizungumza kwa nyakati tofauti wakati alikagua maendeleo ya mradi wa ujenzi wa shule ya awali na msingi katika Kitongoji cha Mwankola, Kata ya Lagangabilili pamoja na kusikiliza kero za wananchi katika Kijiji cha Simiyu kata ya Migato wilayani itilima mkoa wa Simiyu Agosti 7, 2026 Dk. Akwilapo amesema hatua hiyo pia inalenga kuzuia migogoro ya matumizi ya ardhi kati ya makazi, shughuli za kilimo, viwanda na matumizi mengine yanayohitaji maeneo maalumu.

Aidha, Waziri huyo wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi ameeleza kuwa, Wizara yake imejipanga kuimarisha usimamizi wa sekta hiyo ili kuhakikisha wananchi wanapata huduma bora na maeneo yao yanasimamiwa kwa kuzingatia sheria.

Amewataka wananchi wa Itilima kufuata sheria, kanuni na taratibu zinazohusu umiliki na matumizi ya ardhi ili kupunguza migogoro inayoweza kujitokeza kutokana na migogoro ya ardhi.

Kwa upande wake Mkuu wa mkoa wa Simiyu Mhe. Anamringi Macha ameeleza kuwa, mkoa wa Simiyu hususan wilaya ya Itilima wanatambua umuhimu wa ardhi hasa katika kumilikisha wananchi, taasisi na vijiji lengo likiwa kuepuka migogoro ya ardhi.

Wakiwasilisha kero yao mbele ya Waziri wa Ardhi, wananchi wa Itilima wameiomba serikali kuwawekea uzio utakaowasaidia kuepukana na uvamizi wa mara kwa mara wa tembo wanaotoka hifadhini kwenda katika maeneo yao.

‘’Tunashukuru kwa ahadi ya kuwekewa uzio wa umeme kwa ajili ya kuzuia tembo kuvamia maeneo yetu ila tunaomba ahadi hiyo iwe ya kweli’. Amesema mkazi wa Itilima’

Hata hivyo, Mkuu wa mkoa wa Simiyu amewaambia wananchi hao kuwa serikali tayari imejipanga kuhakikisha inajenga uzio wa umeme kwa ajili ya kuzuia tembo kuingia katika maeneo ya wananchi.

‘’Niwaase wananchi kutoenda katika maeneo ya hifadhi kwa ajili ya kufanya uharibifu na mtoe ushirikiano wa kulinda uzio wa umeme pale utakaojengwa’’. Amesema

Mkuu wa wilaya ya Itilima Anna Gidarya amesema halmashauri ya wilaya ya Itilima ina lengo la kuandaa hati milki za viwanja vyote 1,604 vilivyopangwa ambapo hadi kufikia juni 2026 jumla ya hati milki 506 zimeandaliwa na kusajiliwa.

‘’Hati za viwanja vilivyosalia havijamilkishwa kwa vile wamiliki hawajalipia gharama za uandaaji wa milki hizo’’.amesema Gidarya.

Katika hatua nyingine, Dk. Akwilapo amewataka wananchi wa Wilaya ya Itilima kuendelea kulinda amani na utulivu uliopo nchini kwa kuwa ndiyo msingi wa utekelezaji wa shughuli mbalimbali za maendeleo.

Amesema, hakuna uwekezaji unaoweza kufanyika kwa ufanisi katika mazingira yasiyo na amani, hivyo ni jukumu la wananchi kuendelea kuthamini na kulinda utulivu uliopo Tanzania.

Ameeleza kuwa maendeleo katika sekta mbalimbali, ikiwemo elimu, viwanda, biashara na miundombinu, yanahitaji mazingira tulivu yanayowawezesha wananchi na wawekezaji kufanya shughuli zao bila hofu.

“Uwekezaji wowote unategemea amani na utulivu na maendeleo yatakayopatikana yatatokana na amani. Hivyo amani inaiweka nchi katika nafasi nzuri ya kupokea wawekezaji,” amesema Dk. Akwilapo.

Amesema uwepo wa amani unaifanya nchi kuwa na mazingira yanayovutia miradi mbalimbali ya maendeleo ambayo baadaye inaweza kutoa ajira, kuongeza mapato na kuboresha maisha ya wananchi.

Ziara ya Dk Akwilapo wilayani Simiyu ni sehemu ya mpango wa Serikali ya Awamu ya Sita wa kuwapeleka mawaziri katika maeneo mbalimbali nchini kwa lengo la kufuatilia utekelezaji wa miradi mbalimbali iliyoahidiwa kwa wananchi wakati Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Dk. Samia Suluhu Hassan, alipokuwa akiomba kura kuelekea Uchaguzi Mkuu wa Oktoba 29, 2025.

–